Ο Φιντέλ θα ζει παντοτινά. Ο Φιντέλ είναι αθάνατος

Έφοδος στις Μονκάδες τ’ Ουρανού!: Fidel vivirá para siempre! Fidel es inmortal! - Ο Φιντέλ θα ζει παντοτινά! Ο Φιντέλ είναι αθάνατος!
Φιδέλ: Ένα σύγγραμμα περί ηθικής και δυο μεγάλα αρχίδια στην υπηρεσία της ανθρωπότητας (Ντανιέλ Τσαβαρία)
* Φιντέλ: Αυτός που τους σκλάβους ανύψωσε στην κορφή της μυρτιάς και της δάφνης − Κάρλος Πουέμπλα: Ως τη νίκη Κομαντάντε
*
Κάρλος Πουέμπλα: Και τους πρόφτασε ο Φιντέλ − Μετάφραση προσαρμοσμένη στη μελωδία − 4 Video − Aπαγγελία Νερούδα
* Πάμπλο Νερούδα: Φιντέλ, Φιντέλ, οι λαοί σ’ ευγνωμονούνε * Νικολάς Γκιγιέν: Φιντέλ, καλημέρα! (3 ποιήματα)
* Ντανιέλ Τσαβαρία: Η Μεγάλη Κουβανική Επανάσταση και τα Ουτοπικά Αρχίδια του Φιδέλ * Ντανιέλ Τσαβαρία: Ο ενεργειακός βαμπιρισμός του Φιδέλ * Ραούλ Τόρες: Καλπάζοντας με τον Φιντέλ − Τραγούδι μεταφρασμένο - Video


Τα φρούρια του ιμπεριαλισμού δεν είναι απόρθητα: Μικρή ιστορική αναδρομή στη νικηφόρα Κουβανική Επανάσταση και μέχρι τις μέρες μας ‒ Με αφορμή τα 88α γενέθλια του Φιντέλ ‒ Εκλογικό σύστημα & Εκλογές - Ασφάλεια - Εκπαίδευση - Υγεία (88 ΦΩΤΟ) * Φιντέλ (53)

Τετάρτη, 21 Δεκεμβρίου 2016

Ο Φιντέλ του Πάμπλο Νερούδα: Για να μπορούν τα γιασεμιά να λάμπουν (πρώτη ελληνική μετάφραση) −Ένα Επικό Τραγούδι και η ιστορία του (2 VIDEO-ντοκουμέντα και Φωτό)

1959. Ο Φιντέλ στη Σάντα Κλάρα από το φακό του Μπαρτ Γκλιν (ΗΠΑ, 1925-2008) -Magnum Photos
Δημοσίευση: Τρίτη, 20/12/2016, 21:15
Ενημέρωση: Τεράρτη, 21/12/2015, 08:55

Πάμπλο Νερούδα
Προβάλλει η Κούβα
Από την ποιητική συλλογή
Επικό Τραγούδι (1960)
Πρώτη ελληνική μετάφραση - Κείμενα - Σημειώσεις
Μπάμπης Ζαφειράτος - Μποτίλια Στον Άνεμο

*

IV

Cuba aparece
Pablo Neruda


PERO cuando torturas y tinieblas
parecen apagar el aire libre
y no se ve la espuma de las olas
sino la sangre entre los arrecifes,
surge la mano de Fidel y en ella
Cuba, la rosa limpia del Caribe.

Y así demuestra con su luz la Historia
que el hombre modifica lo que existe
y si lleva al combate la pureza
se abre en su honor la primavera insigne:
atrás queda la noche del tirano
su crueldad y sus ojos insensibles,
el oro arrebatado por sus uñas,
sus mercenarios, sus jueces caníbales,
sus altos monumentos sostenidos
por el tormento, el deshonor y el crimen:
todo cae en el polvo de los muertos
cuando el pueblo establece sus violines
y mirando de frente corta y canta,
corta el odio de sombras y mastines,
canta y levanta estrellas con su canto
y corta las tinieblas con fusiles.

Y así surgió Fidel cortando sombras
para que amanecieran los jazmines.


Canción de Gesta
Imprenta Nacional de Cuba 1960, p. 7.
IV

Προβάλλει η Κούβα
Πάμπλο Νερούδα


ΜΑ όταν μαρτύρια αρχίζουν και σκοτάδια
κι ασφυκτικά ο αέρας λιγοστεύει
και δεν θωρείς το κύμα τ’ αφρισμένο
μα μόνο το αίμα γύρω απ’ τα κοράλλια,
βγαίνει το χέρι του Φιντέλ κρατώντας
την Κούβα, της Καραϊβικής το ρόδο.

Και δείχνει με το φως της η Ιστορία
πώς ο άνθρωπος αλλάζει τα γραμμένα
κι από τον δίκαιο αγώνα οδηγημένος
λαμπρές στιγμές της άνοιξης θα φέρει:
πίσω θα μείνει η νύχτα των τυράννων
κι η απάνθρωπη σκληράδα των ματιών τους
που αρπάζουν με τα νύχια το χρυσάφι,
με άγριους δικαστές και μισθοφόρους,
με τα ψηλά μνημεία τους τα φτιαγμένα
από ατιμίες, βάσανα και φόνους:
συντρίμμια όλα στη σκόνη των θυμάτων
με τον λαό να στήνει τα βιολιά του
και να τραβάει στο μέλλον τραγουδώντας,
τους μολοσσούς να διώχνει και τους ίσκιους,
ν’ ανάβουν στο τραγούδι του τ’ αστέρια
με τα όπλα του να σκίζει τα σκοτάδια.

Κι ανάτειλε ο Φιντέλ και καίει τη νύχτα,
για να μπορούν τα γιασεμιά να λάμπουν.


Επικό Τραγούδι
Εθνικό Τυπογραφείο Κούβας 1960, σελ. 7.
Μετάφραση, Μπάμπης Ζαφειράτος,
15-16 Δεκ. 2016


(Φωτό: Μπ. Ζ.)

 Από Επικό Τραγούδι βλέπε και το:
(Μεταφράζονται και άλλα ποιήματα της συλλογή)
*
Επίσης:
Φιντέλ: Αυτός που τους σκλάβους ανύψωσε στην κορφή της μυρτιάς και της δάφνης
Το καταπληκτικό πορτραίτο του Φιντέλ από  τον Νικολάς Γκιγιέν και το τραγούδι του Κάρλος Πουέμπλα, Ως τη νίκη Κομαντάντε
**
Canción de Gesta

Το Επικό Τραγούδι και η ιστορία του

Α΄ Μέρος

(Φωτό: Μπ. Ζ.)
Το Επικό Τραγούδι εκδόθηκε από το Εθνικό Τυπογραφείο Κούβας, τον Δεκ. του 1960. Στον Κολοφώνα διαβάζουμε:
Σε αυτή την πρώτη έκδοση του Canción de Gesta, τυπώθηκαν 20.000 αντίτυπα σε κοινό χαρτί εφημερίδας, 5.000 αντίτυπα σε χαρτί Antique και 50 αντίτυπα σε χαρτί Guarro αριθμημένα και υπογραμμένα από τον συγγραφέα.
(Φωτό: Μπ. Ζ.)
Η συλλογή αποτελείται από 42 ποιήματα, αριθμημένα από I έως XLII, με τον τίτλο στα αριστερά του ποιήματος. Όλοι οι στίχοι σε 11σύλλαβο (αυτόν κρατάει και η μετάφραση), το μέτρο των ηρωικών - επικών, ρομαντικών τραγουδιών του Μεσαίωνα.
Αργότερα (μετά το 1966) «προστέθηκε» ακόμη ένα ποίημα (XLIII. Τελική Κρίση- Juicio Final), για το οποίο θα κάνουμε ιδιαίτερη αναφορά σε επόμενη δημοσίευση (για να μην τραβήξει σε μάκρος η παρούσα).
Τα εισαγωγικά μπαίνουν στο «προστέθηκε», επειδή αυτό το ποίημα θα γίνει γνωστό πολύ αργότερα, όταν με απόφαση της Ματίλντε, συντρόφου του ποιητή, το 1999 θα συμπεριληφθεί στον Τόμο ΙΙ των Απάντων του Νερούδα.
(Φωτό: Μπ. Ζ.)
Η Τελική Κρίση, ένας λίβελλος (σε 11σύλλαβο, επίσης, στίχο), όχι μόνο δεν μπορεί να σταθεί –κατά την ταπεινή μου άποψή– δίπλα στα υπόλοιπα 42 ποιήματα της συλλογής, αλλά αδικεί και τον ποιητή.
Ο Νερούδα φαίνεται ότι το γνώριζε καλά, εξού και όσο ήταν εν ζωή δεν το περιέλαβε ποτέ σε συγκεντρωτικές εκδόσεις των έργων του.
Θα επανέλθουμε, όμως.
Στον ΠΡΟΛΟΓΟ της πρώτης κουβανικής έκδοσης (1960) σημειώνεται (από τον Roberto Fernández Retamar):

(Φωτό: Μπ. Ζ.)
Κατά τη στιγμή που θα πραγματοποιείται η δεύτερη επέτειος της ένδοξης Επανάστασής μας, το Εθνικό Τμήμα Πολιτισμού του Υπουργείου Παιδείας είναι στην ευχάριστη θέση να προσφέρει στον λαό της Κούβας αυτό το καινούργιο βιβλίο του Πάμπλο Νερούδα, ενός ποιητή του οποίου η λυρική φωνή ξεδιπλώνει ένα σύγχρονο έπος που εκθειάζει τις μορφές του Κομαντάντε Φιντέλ Κάστρο, των ηρωικών μαχητών της Σιέρα Μαέστρα και όλων των ανδρών που έχουν αγωνιστεί στη Λατινική Αμερική για τη νέα και οριστική ανεξαρτησία των λαών τους. Ταυτόχρονα ο ποιητής εκφράζει την οργή του κατά των πρακτόρων του ιμπεριαλισμού και της καταπίεσης.
Για μια ακόμη φορά, η μεγάλη φωνή του Πάμπλο Νερούδα μας μιλάει στο όνομα της ελευθερίας και της δικαιοσύνης, με καίριους στίχους, πιο επίκαιρους και πιο δυνατούς από ποτέ.
Ιστορικό
1959. Ο Φιντέλ στο Σιενφουέγος από το φακό του Μπαρτ Γκλιν (ΗΠΑ, 1925-2008) -Magnum Photos
Το 1958 ο Νερούδα, ξεκινάει να γράφει κάποια ποιήματα για το Πουέρτο Ρίκο, και τους αγώνες για την ανεξαρτησία της χώρας από την κυριαρχία των ΗΠΑ, αλλά και για τους λαούς της Καραϊβικής και της ευρύτερης περιοχής –Ελ Σαλβαδόρ, Βενεζουέλα, Γουατεμάλα, όπως φαίνεται και από τους τίτλους των ποιημάτων (φωτό περιεχόμενα)– όταν ξαφνικά, μέσα από τους ματωμένους υφάλους των κοραλλιών (μονάχα το αίμα γύρω από τα κοράλλια) Προβάλλει η Κούβα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το 41ο (XLI) ποίημα έχει τον τίτλο Ενός Λεπτού Τραγούδι Για Τη Σιέρα Μαέστρα –κατά το ενός λεπτού σιγή (Un Minuto Cantado Para Sierra Maestra), με το τελευταίο μέρος της συλλογής να τιτλοφορείται Στοχασμός πάνω στη Σιέρα Μαέστρα (Meditación Sobre La Sierra Maestrα) και να περιέχει ένα και μοναδικό ποίημα, το 42ο (XLII) –το μεγαλύτερο σε έκταση– υπό τον μελλοντολογικό τίτλο: Γραμμένο Το Έτος 2000 (Escrito En El Año 2000).
Στον δικό του Πρόλογο της συλλογής ο ποιητής εξηγεί:
(Φωτό: Μπ. Ζ.)
Πρωτίστως, αυτό το βιβλίο στοχάζεται για το Πουέρτο Ρίκο, για τη μαρτυρική αποικιοκρατική του κατάσταση, για το σημερινό αγώνα των πατριωτών ανταρτών του.
Το βιβλίο εκφράζει επίσης την πίστη του στις μεγαλειώδεις εξελίξεις στην Κούβα και στην αναπτυσσόμενη ευρύτερη περιοχή της Καραϊβικής.
Το αφιερώνω στους ελευθερωτές της Κούβας: Στον Φιντέλ Κάστρο, στους συντρόφους του και σε ολόκληρο τον κουβανικό λαό.
Το αφιερώνω σε όλους όσους στο Πουέρτο Ρίκο, και συνολικά στους ταραγμένους λαούς της Καραϊβικής, αγωνίζονται για την ελευθερία και για τη μόνιμα τραυματισμένη, από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Βόρειας Αμερικής, πραγματικότητα.
Αυτό το βιβλίο δεν είναι ένας κατά μόνας θρήνος ούτε εκκινεί απ’ το σκότος, αλλά πρόκειται για ένα ευθύβολο και στοχοθετημένο όπλο, για μια βοήθεια στοιχειώδη και συντροφική, που προσφέρεται στον καθημερινό αγώνα των αδελφών λαών.
Εκείνοι που κάποτε με κατηγόρησαν θα εξακολουθήσουν να με κατηγορούν με περισσότερο ζήλο. Από την πλευρά μου, εδώ, για μια ακόμα φορά –και με την περηφάνια που πηγάζει από το καθήκον μου ως ποιητή του λαϊκού συμφέροντος– επωμίζομαι το λόγο του καθαρού ποιητή. Η ποίηση είχε πάντα την καθαρότητα του νερού ή της φωτιάς: πλένει ή πυρπολεί.
Ελπίζω ότι η ποίησή μου υπηρετεί τα αδέρφια μου της Καραϊβικής σε αυτά τα ζητήματα τιμής. Σε ολόκληρη την Αμερική έχουμε πολλά να πλύνουμε και να κάψουμε.
Περισσότερα πρέπει να οικοδομήσουμε.
Ο καθείς ας συμβάλει με αυτοθυσία και χαρά.
Οι λαοί μας έχουν υποφέρει τόσα δεινά και τους έχουμε προσφέρει πολύ λίγα, τη στιγμή που θα έπρεπε να τους έχουμε δώσει τα πάντα.
Εν πλω στο κρουαζιερόπλοιο Louis Lumiere, μεταξύ Αμερικής και Ευρώπης, 12 Απρίλη 1960.
Ο Νερούδα με τη μούσα του, τη Χιλιανή τραγουδίστρια Ματίλντε Ουρούτια, ταξιδεύει για τη Σοβιετική Ένωση, όπου είναι μέλος της μόνιμης επιτροπής για το Βραβείο Λένιν. Μετά από μια περιοδεία σε Πολωνία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Τσεχοσλοβακία, Παρίσι θα αναχωρήσει για Κούβα.
Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 5 Δεκέμβρη, ο ποιητής θα συναντηθεί με τον Τσε (ας σημειωθεί ότι στη Βολιβία κρατάει πάντα μαζί του τα ποιήματα του Νερούδα -βλ. και Σημειώσεις), θα έχει τιμητική θέση στο Προεδρείο που θα οριστεί για τη Δεύτερη Επέτειο της Επανάστασης, στην ομώνυμη Πλατεία με το τεράστιο συγκεντρωμένο πλήθος, και πριν την αναχώρησή του, θα περιοδεύσει την Κούβα, διαβάζοντας τα ποιήματα της συλλογής με τους 11σύλλαβους για τον Φιντέλ.
Στη Μεγάλη Σάλα του Πανεπιστημίου της Αβάνας, στις 17 Δεκεμβρίου, 1960, ο Νερούδα εξομολογείται:
Μόλις έλαβα από τα πιεστήρια το βιβλίο μου «Canción de Gesta», που εκδόθηκε από το Εθνικό Τύπογραφείο της Κούβας. Το καμαρώνω σαν μωρό, αν και κατά βάθος είναι ένα τρομερό μωρό. Η Χιλή και η Κούβα συνδέονται με μια αόρατη γέφυρα, ώστε, είτε βρίσκομαι στην πατρίδα μου είτε στην Ήπειρο, να ανακτώ διαρκώς όλο και περισσότερη αξιοπρέπεια από τον πρωθυπουργό σας, τον Δρ Φιντέλ Κάστρο.
Το βιβλίο μου τυπώθηκε από εργαζόμενους οι οποίοι, προκειμένου να ολοκληρώσουν την έκδοση, άφησαν το όπλο πλάι στην πόρτα, αφού με αυτό το όπλο δεν υπερασπίστηκαν μόνο την Κούβα, αλλά υπερασπίζονται και την αξιοπρέπεια ολόκληρης της Αμερικής. Αυτό που οικοδομείται στην Κούβα δεν μπορεί ποτέ να ανατραπεί από τα επιθετικά συμφέροντα και τα δεινά του ιμπεριαλισμού, ο οποίος έχει ήδη αρχίσει να χαμηλώνει την κλίμακα της εξουσίας και της ισχύος του.
Ακούγοντας τον Φιντέλ επί 4 ώρες, ασάλευτος
1959. Ο Φιντέλ από το φακό του Τζέσε Α. Φερνάντες (Αβάνα, 1925 - Παρίσι, 1986)
Ο Νερούδα, έχει ήδη γνωρίσει τον Φιντέλ στις 23 Ιανουαρίου 1959 στη Βενεζουέλα, στη μεγάλη πλατεία El Silencio του Καράκας. Ακούγοντας τον Κομαντάντε, σε μια ημιμαραθώνια 4ωρη ομιλία του σημειώνει:
Ήμουν ένας από το πλήθος των διακοσίων χιλιάδων ανθρώπων που στεκόμαστε και ακούγαμε, ασάλευτοι, καθόλη τη διάρκεια εκείνης της μακράς ομιλίας. Τον άκουσα να μιλάει μπροστά στο πολυάριθμο πλήθος και κατάλαβα ότι είχε αρχίσει μια νέα εποχή για τη Λατινική Αμερική.
Η ημερομηνία δεν είναι τυχαία. Συμπίπτει με την πρώτη επέτειο από την πτώση της στρατιωτικής δικτατορίας του Perez Jimenez (23 Ιαν. 1958), ο οποίος είχε άρρηκτους δεσμούς με τον Μπατίστα και με τις ΗΠΑ. Το ποίημα XXV είναι «αφιερωμένο» στην αφεντιά του Χιμένες, και με το όνομά του τιτλοφορείται. Κι επειδή ο Νερούδα έτρεφε ιδιαίτερη αγάπη στους «γορίλες» των ΗΠΑ, το ποίημα ΙΙ φέρει το τίτλο Muñoz Marín: Πρόκειται για τον Κυβερνήτη του Πουέρτο Ρίκο José Luis Alberto Muñoz Marín.
Ας σημειωθεί ότι ο Φιντέλ επισκέπτεται τη Βενεζουέλα –είναι το πρώτο ταξίδι του στο εξωτερικό, μετά το θρίαμβο της Επανάστασης– θέλοντας να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του στον λαό της, για την πολύτιμη ηθική και υλική συμβολή του στον απελευθερωτικό αγώνα της Κούβας. Την εποχή που βρίσκονταν στη Σιέρα Μαέστρα υπήρξαν πολλές δράσεις αλληλεγγύης από την πατρίδα του Μπολιβάρ προς το Κίνημα της 26ης Ιουλίου.
Εντωμεταξύ, η χώρα μόλις έβγαινε από προεδρικές εκλογές, στις οποίες θριαμβευτής ήταν ο Romulo Betancourt, από το Κόμμα Δημοκρατικής Δράσης, και ο οποίος δυο χρόνια αργότερα έμελε να παίξει πρωτεύοντα ρόλο με τον Κένεντυ στην άθλια Συμμαχία για την Πρόοδο. (Για Μπετανκούρ, Μουνιόζ και Συμμαχία βλέπε από Μποτίλια: Αηδόνια και Μπαζούκας).
Τριάντα χιλιάδες άνθρωποι περίμεναν τον Φιντέλ στο αεροδρόμιο. Στο δρόμο προς το Καράκας χιλιάδες λαού του έριχναν λουλούδια. Πολλοί έκλαιγαν από συγκίνηση. Για πολύ μεγάλη απόσταση, το πλήθος τον μετέφερε στους ώμους του.
Ο Φιντέλ, στις συνεχείς παρακλήσεις του κόσμου, υπέγραφε συνεχώς αυτόγραφα. Σε μια ομιλία του είπε: Θέλετε να αφιερωθώ στην επανάσταση ή να δίνω αυτόγραφα; Δεν είμαι καλλιτέχνης, επαναστάτης είμαι.
Ο Φιντέλ Μπολιβάρ
1959. Ο Φιντέλ στο δρόμο για την Αβάνα από το φακό του Μπαρτ Γκλιν (ΗΠΑ, 1925-2008) -Magnum Photos
Εκεί στο Καράκας, στο Κεντρικό Πανεπιστήμιο, θα συναντηθεί με τον Νερούδα, ο οποίος μίλησε σε συγκέντρωση των φοιτητών και απάγγειλε το Τραγούδι (του) για τον Μπολιβάρ. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Κουβανού δημοσιογράφου Luis Baez, που συνόδευε τον Φιντέλ, ο Νερούδα, είπε:
Σε αυτές τις οδυνηρές και νικηφόρες στιγμές που περνάνε οι λαοί της Αμερικής, το ποίημά μου με μικρές αλλαγές μπορεί να ειπωθεί ότι απευθύνεται στον Φιντέλ Κάστρο, επειδή στους αγώνες για την ελευθερία, κάθε φορά αναδύεται η μοίρα ενός ανθρώπου που με το μεγαλειώδες πνεύμα του θα δώσει σιγουριά στην ιστορία των λαών μας.
Το Un canto para Bolívar κλείνει με τους παρακάτω στίχους:
[…]
Λιμπερταδόρ, ένας κόσμος ειρήνης γεννήθηκε στα μπράτσα σου.
Η ειρήνη, το ψωμί, το στάρι στο αίμα σου καρπίσανε,
το νέο δικό μας αίμα από το αίμα σου αναβλύζει
φυτρώνει ειρήνη, στάρι και ψωμί για τον καινούργιο κόσμο που θα φτιάξουμε.

Τον γνώρισα τον Μπολιβάρ κάποιο ατέλειωτο πρωινό,
κεί πέρα στη Μαδρίτη, μπροστά στο Πέμπτο Σύνταγμα,
Πατέρα, λέω, είσαι εσύ, δεν είσαι και ποιος είσαι;
Κι αυτός κοιτάζοντας προς τους Στρατώνες του Βουνού, μου λέει:
«Ξυπνάω κάθε χρόνους εκατό, όταν ξυπνάει ο λαός».
                                                                                (Μτφρ.: Μπ. Ζ.)
Και ο Μπολιβάρ (24 Ιουλίου 1783, Καράκας, Βενεζουέλα - 17 Δεκεμβρίου 1830, Σάντα Μάρτα, Κολομβία), 130 χρόνια μετά το θάνατό του, αναδύεται και πάλι, τη φορά αυτή με τη μορφή του Φιντέλ στο Επικό Τραγούδι, όπως ο ίδιος ο Νερούδα το είχε θελήσει το 1959, μιλώντας στο Πανεπιστήμιο του Καράκας.
Και δείχνει με το φως της η Ιστορία
πως ο άνθρωπος αλλάζει τα γραμμένα
κι από τον δίκαιο αγώνα οδηγημένος
λαμπρές στιγμές της άνοιξης θα φέρει:
[…]
Κι ανάτειλε ο Φιντέλ και καίει τη νύχτα,
για να μπορούν τα γιασεμιά να λάμπουν.

Ολοκληρώνεται με το Β΄ Μέρος

Πάμπλο Νερούδα - Ρικάρδο Ελιέσερ Νεφταλί Ρέγιες Μπασοάλτο
(Pablo Neruda - Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto)
Παράλ, Χιλή, 12 Ιουλίου 1904 - Σαντιάγο, Χιλή, 23 Σεπτεμβρίου 1973
Σχέδιο 1ο από 1 του Νερούδα, Μπάμπης Ζαφειράτος, 23.XII.2015 (Μελάνι, 29 χ 21 εκ.)
________________________

Σημειώσεις
1964. Από το φακό του Έλιοτ Έργουιτ (Παρίσι, 1928) -Magnum Photos
  • Για την ιστορία. 1960: «Έτος της αγροτικής μεταρρύθμισης». Από το θρίαμβο της Επανάστασης και για 50 χρόνια, μέχρι το 2008, τα έτη ονοματοδοτούνται με κάποιο ιστορικό και κοινωνικό γεγονός. Έκτοτε αναφέρονται μόνο ως Έτος "Χ" της Επανάστασης. (για όλες τις χρονιές βλ. από radiorebelde). Το έτος (και η ονομασία του, προκειμένου για τα εκδοτικά της Κούβας) σημειώνεται στον Κολοφώνα όλων των βιβλίων. Στο Επικό Τραγούδι απουσιάζει. Πιθανόν να υπήρχε βιασύνη, προκειμένου να προλάβουν τις εκδηλώσεις για την Επέτειο της Επανάστασης, αλλά και το πρόγραμμα του Νερούδα. Βλέπε π.χ. το El gran Zoo του Νικολάς Γκιγιέν (1967: Έτος του Ηρωικού Βιετνάμ) Για πρώτη φορά στα ισπανικά η επίμονα ανθρωπιστική γραφή του Γιάννη Ρίτσου ‒ 9 ποιήματα από τις Μαρτυρίες και 1 από τις Ασκήσεις
  • Η επίσκεψη στη Βενεζουέλα, το βίντεο και η φωτογραφία στο αεροπλάνο από: aristobulo.psuv.org
  • Sierra Maestra. Αυτό είναι το τραγούδι που ακούγεται στο βίντεο της Βενεζουέλας. Με στοιχεία από τον Ύμνο της 26 Ιουλίου (επίθεση στους Στρατώνες Μονκάδα), είναι γραμμένο από τον Πορτορικανό τραγουδιστή και συνθέτη των μπολερό Ντάνιελ Σάντος (Daniel Santos. 5 Φεβ. 1916, Σαντούρσε, Πουέρτο Ρίκο, - 27 Νοε. 1992 Φλόριδα, ΗΠΑ). Το 1946 εγκαταστάθηκε  στην Αβάνα έως το 1958, οπότε και του απαγορεύτηκε από τον Μπατίστα η επιστροφή του στο νησί. Είναι η χρονιά που συνέθεσε το τραγούδι. Ο Σάντος προσέφερε όλα τα κέρδη από το Sierra Maestra στην Κουβανική Επανάσταση. Δυστυχώς από το 1959 κι έπειτα αυτοανακηρύχθηκε «αντικομμουνιστής», επειδή κατά τα λεγόμενά του ο Τσε και ο Φιντέλ τον είχαν εξαπατήσει(!), περί του ότι η Επανάσταση δεν ήταν κομμουνιστική. 
  • Από Μποτίλια και: Νίκος Εγγονόπουλος: Μπολιβάρ! Όνομα από μέταλλο και ξύλο
  • Για τον Τσε, τον Νερούδα και τον Μπολιβάρ, βλέπε από Μποτίλια και το σχόλιο ΤΣΕ ΚΟΜΑΝΤΑΝΤΕ στο: Νικολάς Γκιγιέν: Γκεβάρα, ο Γκάουτσο (4 ποιήματα) ‒ Σχολιασμός και Επίμετρο: Τα γεγονότα μέσα απ' τους στίχους (Α' Μέρος με 47 φωτό)

***
Πρώτη ελληνική μετάφραση - Κείμενα - Σημειώσεις
Μπάμπης Ζαφειράτος - Μποτίλια Στον Άνεμο
*
Επίσης
*
και
***

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.